De basisprincipes ook wel de 'Spirit' van Motiverende Gespreksvoering genoemd bestaat uit 3 lagen:
1. Er is respect voor de autonomie van de cliënt, in principe bepaalt een cliënt binnen de kaders zelf welke kant hij op gaat;
2. Om tot verandering te komen moet er sprake zijn van samenwerking. Samen met de cliënt werken is veel omvattend, dat begint
al met gezamenlijke doelen stellen;
3. Om de cliënt aan het werk te zetten en niet zelf in de oplossing te komen, is 'ontlokken' van veranderuitspraken en
oplossingen van groot belang.
Vanuit de basishouding wordt de cliënt geactiveerd zelf zijn ambivalenties te onderzoeken en in beweging te komen naar gewenst gedrag. Hierbij is het van belang dat de counselor rekening houdt met het omgaan met weerstand en weet welke functie deze weerstand heeft. Van belang is dat de counselor de mogelijkheden en sterktes van de cliënt kan benoemen, zijn ambivalentie duidelijk onder woorden kan brengen en kan vergroten en tot slot dat de counselor niet veroordelend is. In (hulpverleners)gesprekken blijkt dat het oordeel van de counselor bepalend is voor de sturing, richting en uitkomst van het gesprek.
Tot slot is de grootste oefening om de basishouding in te zetten in een directief gesprek. Uiteindelijk is het de bedoeling dat de cliënt gestuurd wordt op verandergedrag.